|
REMBRANDT I LOS DJUDIOS
por Matilde Gini de Barnatan
Entre los diversos fenomenos de la Diaspora Sefaradi meresen ser
senyalados los korientes de fujitivos ke venian
fuyendo
de las persekusiones inkizitoriales, en Espanya i Portugal, para
refujiarsen en la sosiedad pluralista i tolerante de Amsterdam, en
‘Holanda, onde fondaron una komunidad prospera i floresiente.
Amsterdam, konosida komo “la Yerushalayim ‘holandeza”, era uno dc
los sentros sefaradis mas importantes de los siglos 17 i 18. En su
antiguo bedahem, ke data de alrededor de 1630, aparesen serka de
6000 piedras tombales ke, kon sus inskripsiones en espanyol i
portugez i asta eskudos de armas familiales, konstituyen un
impresionante testimonio de la importansia i influensia de esta
komunidad.
El livro “Rembrandt y la Sinagoga Espańola: una nueva clave del
Barroco europeo” del eskritor espanyol Guillermo Diaz Plaja mos
ayuda a mijor konoser esta komunidad, a traves de las relasiones de
amistad de este famozo pintor kon los djudios de Amsterdam
A ke era devida esta simpatia de Rembrandt por los djudios? A
motivos relijiozos? A sus aire oriental i sus vistimienta partikular
ke los konvertia en modeles ideales para sus pinturas sovre temas
biblikos? O se tratava simplemente del dezeo de akontentar a los
klientes rikos de su profesion de portretista?
En todo kavzo ay en las figuras de sus djudios una sierta maestad y
nobleza i un aire de lukso i splendor. Los grandes turbanes, kaje
siempre ornados de piedras presiozas i koronados por una pluma mos
azen pensar a una tendensia al
dekorativiszmo.
Sigun Diaz Plaja, la importansia de estos atuendos es atada a sus
karakter oriental. El sinyala, a este sujeto, las influensias ke
Amsterdam resive de Asia a traves de la aktividad komersial de su
Kompania de las Indias Orientales.
Portreto de M. ben Israel atribuido a Rembrandt
El eskritor kontinua a demandarse ke es la razon por la kual, a lo
largo de los anyos, “…Rembrandt ira bushkando en los tipos de la
djudria de Amsterdan, las figuras ke le sierven de modelo para sus
tan kopiozas kompozisiones sovre temas biblikos”. I el adjusta:
“Kuando se vijita la kaza de Rembrandt, ke el se merko en 1639, se
nota kuanto serka se topa de la aktual Sinagoga Portugeza. Esto
permete de entender la familiaridad ke tenian para el pintor los
numerozos djudios ke bivian en akeyos entornos, al punto ke la Kaye
de San Antonio fue yamada despues Kaye Ancha de los Djudios (Jodenbresstraat)”.
“No mos sorprende, entonses, ke entre los portretos ekspozados en la
kaza-muzeo de Rembrandt, se topa tambien el de Efraim Bueno, djudio
de orijin espanyola (1599-1655), mediko famozo i amigo del rabino
Menasseh Ben Israel”.
Akodraremos, ademas, ke Ben Israel, personaje sovresaliente de su
tiempo i patron de una kaza de edisiones fue el primero a imprimir
en ‘Holanda livros kon karakteres ebreos. El se distingio tambien
por sus esforsos para azer anular la ley ke empidia la entrada de
djudios a Inglitierra, i publiko entre otras ovras el livro “Piedra
Glorioza” ke tiene kuatro ilustrasiones por Rembrandt el mizmo,
sovre temas biblikos
Diaz Plaja kontinua i apunta ke las figuras kon aparensia biblika,
kon los turbanes i sus vistimienta partikular, eran abituales en la
vida del pintor. El bivia en un mundo libre de predjudisios, sin
limitasion de temas ni ‘hierarkias de valores. Sus temas estan ayi,
en la kaye, entre kalvinistas, katolikos i djudios.
Esta
konvivensia entre lo kristiano i lo djudio en una atmosfera de
respekto i toleransia fue, algo de uniko ke se dezvelopo en
Amsterdam, en los Paizes Bashos, komo konsekuensia del kamino
partikular ke avian eskojido los ‘holandezos en el kampo de la
relijion. La familiaridad de los temas biblikos era fondamental onde
los ombres de la Reforma ke tornavan al Antiguo Testamento, a
bushkar sin miedo la libre interpretasion de sus tekstos.
Notando la importansia de la karakteristika barroka de la pintura de
Rembrandt, Diaz Plaja apunta ke “… Amsterdam fue, entonses, la
Yerushalayim ‘holandeza onde los djudios, por una espesia de ley
atavika, despiegaron todo akel orientalizmo misteriozo ke tanto
fasino a Rembrandt -vizino, amigo i portretista de munchos de eyos.
Las shenas de la sinagoga ke el ilustre pintor desho para la
posteridad, son tambien una transmutasion del barrokizmo espanyol,
orientalizado a traves de una vizion nordika”.
El mesaje de konvivensia ke reflekta esta ovra tiene vigor para
todos los puevlos i todos los tiempos, el aze sovresalir ke oy mas
ke nunka, a la dinyidad i al respekto mutual se yega solo por los
kaminos de la toleransia.
El universo djudeo-espanyol prezenta influensias de karakter
kultural, sosial i umano i el desperta el intereso de investigadores
de varias disiplinas. A traves de esta ekselente ovra aparesen
tambien influensias de la erensia kulturala sefaradi en los kampos
del arte i de la kreasion umana.
Fuente: aki-yerushalayim.co.il
 |